रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यात वसलेले नाणार गाव हे कोकणच्या निसर्गरम्य आणि हरित परिसरात वसलेले एक शांत, सुसंस्कृत आणि प्रगतिशील गाव आहे. सुमारे ९७३ लोकसंख्या असलेले हे गाव लहान असले तरी, येथील लोकांचे मन मोठे आहे. २३७ घरांमध्ये वसलेली ही वस्ती पारंपरिक कोकणी संस्कृती, एकोप्याची भावना आणि मेहनती जीवनशैलीसाठी प्रसिद्ध आहे. गावाचा साक्षरता दर सुमारे ६८ टक्के असून, येथील तरुण पिढी शिक्षण, शेती, उद्योजकता आणि समाजसेवा या क्षेत्रात आपले नाव कमवत आहे.

🌱 आर्थिक आणि सामाजिक विकास

नाणारचे मुख्य उत्पन्न साधन शेती आहे. येथील लोक धान्य, नारळ, आंबा, सुपारी, काजू आणि भाजीपाला पिकवतात. पावसाळ्यात येथील हिरवाई डोंगरदऱ्यांमध्ये विलक्षण सौंदर्य फुलवते. शेतीसोबतच काही नागरिक मत्स्यव्यवसाय, बांधकाम कामे आणि लघुउद्योग या क्षेत्रांत कार्यरत आहेत. अनेक युवक मुंबई, पुणे तसेच परदेशातही रोजगारासाठी गेले असले, तरी ते गावाशी घट्ट नाळ जोडून आहेत — सण, उत्सव आणि ग्रामविकास प्रकल्पात सक्रिय सहभाग घेतात.

🏞️ निसर्ग आणि पर्यटन

नाणार गाव हे कोकणातील त्या निसर्गरम्य ठिकाणांपैकी एक आहे जे शांतता, हरित वातावरण आणि पारंपरिक सौंदर्य यासाठी ओळखले जाते. गावाभोवती डोंगर, ओढे आणि झाडींचा परिसर आहे. जवळच धुतपापेश्वर मंदिर, गरम पाण्याचे झरे (उन्हाळे), तसेच राजापूरचे ऐतिहासिक स्थळे ही पर्यटनासाठी आकर्षण ठरले आहेत. गावाच्या आजूबाजूला काही ग्रामीण पर्यटन केंद्रे आणि होमस्टे सुरू झाले आहेत, ज्यामुळे स्थानिकांना रोजगार व उत्पन्नाचा नवा मार्ग मिळत आहे.
नाणार हे ग्रामीण पर्यटन, कृषी पर्यटन आणि पर्यावरण संवर्धन या तिन्ही क्षेत्रांसाठी आदर्श ठिकाण आहे.

🧑‍🌾 लोकजीवन आणि संस्कृती

नाणारचे ग्रामस्थ साधे, परिश्रमी आणि एकमेकांशी घट्ट बांधलेले आहेत. गणेशोत्सव, शारदीय नवरात्र, दिवाळी, होळी यांसारखे सण मोठ्या उत्साहात साजरे होतात. गावात भजन मंडळे, महिला बचतगट आणि युवक मंडळे सक्रिय आहेत. महिला स्वयंसहाय्यता गट शेतीपूरक उद्योग, खाद्यपदार्थ निर्मिती आणि हस्तकला यामधून आर्थिक स्वावलंबन साधत आहेत. गावातील शाळा आणि अंगणवाडी मुलांच्या शिक्षणासाठी चांगले वातावरण तयार करत आहेत.